Erektilna disfunkcija- novosti

Erektilna disfunkcija je povremena ili stalna nesposobnost muškarca da postigne i/ili održi erkciju dovoljno čvrstu za spolni odnos...

Erektilna disfunkcija je povremena ili stalna nesposobnost muškarca da postigne i/ili održi erkciju dovoljno čvrstu za spolni odnos.

Etiološki gledano ED može biti organska, uzrokovana promjenama na krvnim žilama, neurološkim bolestima, hormonalnim poremećajima, kirurškim zahvatima u zdjelici, bolestima ili ozljedama penisa i raznim medikamentima, zatim psihogena ED nastala zbog depresije, anksioznosti, problema u vezi, psihosocijalnih poteškoća ili psihološkog stresa i treći oblik je kombinacija organskih i psihogenih faktora, sa danas najvećim porastom.

Uz navedena  kao uzroci i rizični faktori se navode i bolesti prostate,  hiperlipidemija,  razni medikamenti kao što su andtidepresivi, beta-blokeri, tiazidni diuretici, pušenje, alkoholizam.

Jedna od najvećih  studija erektilnih disfunkcija MMAS ( Massachusetts Male Aging Study) provedena  u Bostonu i okolici krajem osamdesetih godina prošlog stoljeća na 1290 ispitanika u dobi izmedju 40 i 70 godina  pokazala je da  52 % ispitivanih ima erektilnu disfunkciju, i to 17 % blagu, 25 % umjerenu i 10 %  kompletnu  ED.

Na osnovu istraživanja se procijenilo da u USA  od raznog stupnja ED pati oko dvadeset milijuna muškaraca, ali se takodjer pokazalo da od njih 90 % nikad ne zatraže liječnički tretman.

U Kelnskoj studiji s početka ovog stoljeća ( Cologne Male Survey, N = 4883 ) na skoro 5000 ispitanika od 30 do 80 godina Braun M. sa suradnicima iznosi slične podatke zastupljenosti, ali je zanimljivo  spomenuti iz iste studije da 72 % ispitanika sa ED ima i LUTS ( lover urinary tract symptoms), dok je prevalencija simptoma donjeg urinarnog trakta 37,7 % kod onih koji nemaju ED.

Studija signifikantno replicira zaključke MMAS o udruženosti hipertenzije, diabetes melitusa i kirurških zahvata u zdjelici sa erektilnom disfunkcijom.

Procjene su da danas u Europi od različitog stupnja ED pati i do pedeset milijuna muškaraca. Produljenjem životne dobi raste i udio starije muške populacije, seksualnost postaje sve manje tabu, a  raste udio onih koji seksualnost istiću kao važno mjesto u životu. Tako je sve veći broj  zainteresiranih  za održanje i poboljšanje erekcije.

Otkrivanje i prepoznavanje ED je važno jer može rezultirati smanjenjem samopouzdanja, anksioznošću i napetošću, problemima u vezi te tako znatno reducirati kvalitetu života. Također je značajno spomenuti da se screeningom ED mogu otkriti  neprepoznate bolesti kao što su dijabetes, hipertenzija, dislipidemija, bolest koronarnih arterija, depresija.

 Penilna erekcija pokreće se lokalnom senzoričnom stimulacijom genitalnih organa (refleksogena erekcija) i centralnim psihičkim stimulusima koji dostižu do mozga ili u njemu nastaju (psihogena erekcija).

Hemodinamski gledano erekcija nastaje uslijed  relaksacije penilnih glatkih mišića. Pojačan dotok arterijske krvi do lakunarnih prostora zbog dilatacije kavernoznih i helicinatnih arterija dilatira lakunarne prostore te se opuštene trabekularne stjenke rašire do tunike albugineje. Slijedi kompresija subtunikalnog venskog pleksusa koji smanji venski odljev.

To je poznato kao veno-okluzivni mehanizam  tunike albugineje. Detumescencija nastaje obrnutim procesom i počinje kontrakcijom penilnih glatkih mišića. Jasno je da  ove procese regulira autonomni živčani sustav sa svojim simpatičkim noradrenergičnim i parasimpatičkim kolinergičkim  vlaknima. Na molekularnoj razini relaksacija glatkih mišića regulira se putem dva sustava, adenilat ciklaza/ cAMP i guanilat ciklaza/cGMP.

Guanilat ciklaza putem dušićnog oksida (NO)  dovodi do pretvorbe guanozin trifosfata (GTP) u ciklički guanozin monofosfat  (cGMP) što skupa sa još nekim procesima na staničnoj membrani rezultira u izlasku kalcijevih iona iz stanice. Ukupan rezultat je  relaksacija  glatkih mišića i penilna erekcija .

Enzim 5 fosfodiesteraza inhibira cGMP što ima za posljedicu kontrakciju kavernoznih mišića i detumescenciju. Zato lijekovi koji inhibiraju taj proces povećavaju koncentraciju cGMP i tako poboljšavjau nastanak i održavanje erekcije.

Upravo je pojava inhibitora 5 fosfodiesteraze dovela do revolucionarne promjene u terapiji ED. Prvi iz skupine inhibitora 5PDE pojavljuje se sildenafil citrat ili Viagra, poznata "plava tableta",  te njene inačice medju kojima i Viner,  zatim vardenafil ,  tadalafil i avanafil. Svi imaju isti mehanizam djelovanja, uz neke  razlika u molekularnoj strukturi koje su uvjetovale   razliku u farmakokinetici i farmakodinamici. Pojavljuje zatim  sildenafil citrat u obliku tablete za žvakanje. Nuspojave kao štosu glavobolja, dispepsija,križobolja mialgija, naleti vručine su slične za sve inhibitore  5PDE.

Inhibitori  5PDE se ne smiju uzimati sa nitratnim spojevima, te drugim NO donorima  a potreban je oprez i pri uzimanju sa alfablokatorima.  Vakumske pumpe, penilne proteze, vaskularni zahvati itd dolaze u drugi plan a inhibitori 5 –PDE apsolutno postaju prva linija terapije erektilne disfunkcije.

Medjutim, zbog sistemskih nuspojava, kardiovaskularnog rizika, ili zakazivanja inhibitora 5- PDE i dalje svoje mjesto imaju preparati za lokalnu primjenu. Alprostadil (prostaglandin, PGE1), primijenjen putem intrakavernoznih injekcija ( Caverject)  ili  intrauretralno u obliku intrauretralnih supozitorija  (MUSE- Medicated Urethral System for Erection) može izazvati erekcije prosječnog trajanja od oko 60 min. Uzrokuje prijapizam u <1% a bol u penisu u oko 10% korisnika. Može se javiti i bol u preponama,  oskudnija krvarenja iz penisa, vrtoglavica,  oteklina nogu i nabreklost vena na nogama , ubrzan rad srca, produljena erekcija više od četiri sata.

Najnoviji oblik alprostatadila je  krema ( 3 mg/g.) za intrauretralnu primjenu, koja se zapravo nanese na meatus uretre.  U dvije  randomizirane  kontrolirane studije  (RCT) alprostadil krema statistički značajno poboljšava erektilnu funkciju i  sposobnost sponog odnosa u usporedbi s placebom, ali je prosječan potpuni učinak bio skroman, u samo 31% -40% ispitanika. Većina prijavljenih  štetnih događaja  su bili blagi do umjereni, prolazni i lokalizirani. Još uvijek nema podataka za dugoročnu sigurnost Alprostadil kreme  u liječenju erektilne disfunkcije, a ne postoj niti  usporedba s drugim preparatima.  Nuspojave su prijavili  67% muškaraca koji su koristili Alprostadil kremu  i 12% placebo, a 7% i 3% partnera.

Sažetak opisa svojstava lijeka navodi da su najčešće zabilježene nuspojave bile  prolazne, lokalizirane, uključujući žarenje i bol u penisu, crvenilo , te žarenje u vagini ili vaginitis kod partnerica.  Alprostadil kremu bi trebalo oprezno  koristiti u kombinaciji s oralnim inhibitorima   5-PDE, zbog povećanog  kardiovaskularnog rizika. Sažetak opisa svojstava lijeka savjetuje da se doza može  smanjiti kod muškaraca s jetrenom ili bubrežnom insuficijencijom. Europske smjernice za erektilnu disfunkciju savjetuju  da alprostadil može biti  alternativni izbor za pacijente  koji ne podnose ili imaju kontraindikacije za inhibitore PDE5 ili kod kojih su neučinkoviti.

 

 Literatura:

M Braun et al, Int J Impot Res  (2000),12,305-311 Epidemiology of erectile  dyfunction: results oif the                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

„Cologne Male Survey“

N Mehrotra et al, Int J Impot Res. 2007; 19(3) 253-264: TheRole of  Pharmacokinetics and Pharmacodynamics in  Phosphodiesterase-5 Inhibitor Therapy. 

 Padma-Nathan H, Hellstrom WJG, Kaiser FE et al. Treatment   of men with erectile dysfunction with transurethral alprostadil. The New England Journal of Medicine 1997336; No. 1(1-7).                                                                      

 Hellstrom WJ, Bennett AH, Gesundheit N et al . Adouble-blind, placebo-controlled evaluation of the erectile response to transurethral alprostadil. Urology 1996; 48(6):851-6.

  Sažetci  opisa svojstava lijekova.

 

 

Ocijenite članak

Ocjena 0.00 (broj glasova: 0)

Podijelite članak
Ispiši
Komentara (0)
Imate komentar?

Komentirati mogu samo registrirani članovi. ili registrirajte.

Komentari (0)

Vezani članci